ศาสตร์การกระตุ้นคอลลาเจน เปรียบเทียบกลไก PCL+CMC, PLLA, CaHA 

การแพทย์ชะลอวัยสมัยใหม่ได้ก้าวข้ามขอบเขตของการเติมเต็มปริมาตรผิวเพียงอย่างเดียว ไปสู่ยุคของการปรับสภาพและการกระตุ้นการทำงานของเซลล์พยุงผิว หรือที่เรียกว่า “Biostimulation” [1] หัวใจสำคัญของศาสตร์นี้คือการใช้สารที่มีความเข้ากันได้ทางชีวภาพ (Biocompatible Substances) เพื่อส่งสัญญาณระดับเซลล์ไปกระตุ้นให้ไฟโบรบลาสต์ (Fibroblast) ที่โรยราตามอายุ กลับมาทำงานเพื่อผลิตโปรตีนคอลลาเจนและอีลาสตินขึ้นมาใหม่อีกครั้ง

ปัจจุบัน สารกลุ่มกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนที่ได้รับการอนุมัติอย่างเป็นทางการและมีบทบาทสำคัญในวงการแพทย์มีอยู่ 3 ชนิดหลัก ได้แก่ PCL+CMC, PLLA, และ CaHA ซึ่งแต่ละชนิดมีกลไกการทำงานระดับโมเลกุลและการสลายตัวทางชีวภาพที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ

PCL+CMC กลไกค้ำจุนชั้นลึกและการสร้างนั่งร้านชีวภาพ  

กลไกการออกฤทธิ์ของ PCL+CMC พัฒนาขึ้นโดยอาศัยหลักการของวิศวกรรมเนื้อเยื่อ (Tissue Engineering) ผลิตภัณฑ์ประกอบด้วยเจลนำพา CMC ที่ช่วยเติมเต็มและยกพยุงรากฐานผิวได้ทันทีหลังฉีด เมื่อเวลาผ่านไปเจล CMC สลายตัวไป อนุภาค PCL Microspheres ที่มีรูปทรงกลมผิวเรียบและมีขนาดสม่ำเสมอจะทำหน้าที่เป็น “นั่งร้านชีวภาพ” (Scaffold) ให้ไฟโบรบลาสต์วิ่งเข้ามายึดเกาะ

กระบวนการยึดเกาะนี้จะเหนี่ยวนำให้เกิดแรงกระตุ้นเชิงกลระดับเซลล์ (Mechanotransduction) ส่งสัญญาณบอกให้เซลล์สร้างคอลลาเจน Type I และ Type III ใหม่เข้ามารายล้อมรอบตัวอนุภาคอย่างหนาแน่นและสม่ำเสมอ ผิวจึงยกกระชับและยืดหยุ่นขึ้นอย่างเป็นระเบียบจากรากฐานลึกสุด

PLLA กลไกการสร้างคอลลาเจนผ่านการตอบสนองของเนื้อเยื่อเฉพาะที่ 

ในทางตรงกันข้าม PLLA (Poly-L-Lactic Acid) ทำงานผ่านกลไกการตอบสนองของเซลล์ภูมิคุ้มกันระดับที่ควบคุมได้ (Controlled Subclinical Inflammatory Response) เมื่อฉีดอนุภาค PLLA เข้าสู่เนื้อเยื่อ ร่างกายจะรับรู้อนุภาคเหล่านี้เป็นสิ่งแปลกปลอมขนาดเล็ก และส่งเซลล์แมคโครฟาจ (Macrophages) เข้ามาล้อมรอบ

กระบวนการอักเสบในระดับย่อยที่ไม่แสดงอาการภายนอกนี้ จะกระตุ้นให้มีการหลั่งสารกลุ่มไซโตไคน์ (Cytokines) และสารส่งสัญญาณกระตุ้นการเจริญเติบโต (Growth Factors) ซึ่งสารเหล่านี้จะไปส่งสัญญาณกระตุ้นไฟโบรบลาสต์ในบริเวณใกล้เคียงให้ผลิตคอลลาเจน Type I ออกมาในปริมาณมาก เหมาะสมสำหรับการเพิ่มความหนาแน่นและปริมาตรของผิวพรรณในบริเวณกว้า

CaHA บทบาทสองหน้าที่ (Dual-Effect) ทั้งการพยุงและการกระตุ้นคอลลาเจน 

CaHA (Calcium Hydroxylapatite) มีคุณสมบัติพิเศษในการออกฤทธิ์แบบสองรูปแบบ (Dual-Effect) ในช่วงสัปดาห์แรกหลังทำ เจลนำพา CMC จะทำหน้าที่เสมือนฟิลเลอร์ช่วยยกพยุงและให้ปริมาตรพยุงผิวขึ้นทันที หลังจากนั้นเจลจะค่อย ๆ ถูกดูดซึมไป แต่อนุภาคไมโครสเฟียร์ของ CaHA จะทำหน้าที่ต่อในฐานะ Biostimulator โดยตัวมันจะทำหน้าที่เป็นโครงร่างให้ไฟโบรบลาสต์เข้ามายึดเกาะเพื่อผลิตคอลลาเจนใหม่ คล้ายคลึงกับกลไกของ PCL เพื่อสร้างผลลัพธ์การยกกระชับและเพิ่มความหนาแน่นของผิวหนังในระยะยา

การสลายตัวทางชีวภาพ (Biodegradation) ที่มีผลต่อระยะเวลาสัมฤทธิผล

กระบวนการและระยะเวลาที่ร่างกายใช้ในการกำจัดและย่อยสลายสารแต่ละชนิด ส่งผลต่อความต่อเนื่องและระยะเวลาในการคงอยู่ของคอลลาเจนใหม่ที่ถูกสร้างขึ้น

• PCL และ PLLA ย่อยสลายผ่านกระบวนการ ไฮโดรไลซิส (Hydrolysis) ซึ่งเป็นการแตกตัวของพันธะทางเคมีอย่างช้า ๆ เมื่อสัมผัสกับโมเลกุลของน้ำในร่างกาย กระบวนการนี้ดำเนินไปอย่างเสถียรและคาดการณ์ได้ ส่งผลให้สามารถเหนี่ยวนำและกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนได้อย่างต่อเนื่องยาวนานเฉลี่ย 1.5 – 2 ปีขึ้นไป
• CaHA ถูกย่อยสลายผ่านกระบวนการ ฟาโกไซโทซิส (Phagocytosis) โดยเซลล์แมคโครฟาจตามระบบภูมิคุ้มกันปกติของร่างกาย ซึ่งสารแคลเซียมและฟอสเฟตจะค่อย ๆ แตกตัวเป็นไอออนตามธรรมชาติของกระดูก และถูกกำจัดออกไปในระยะเวลาประมาณ 1 – 1.5 ปี

คู่มือการเลือกใช้ในทางคลินิกตามเป้าหมายการชะลอวัยอย่างยั่งยืน

เพื่อให้ได้ผลลัพธ์การรักษาที่ปลอดภัยและตอบโจทย์ปัญหาของคนไข้ได้อย่างแม่นยำ แพทย์จะทำการประเมินลักษณะผิวเชิงกายวิภาคก่อนเลือกใช้ผลิตภัณฑ์

ความเข้าใจในคุณลักษณะทางเคมีและกลไกเชิงชีววิทยาที่แตกต่างกันของสารกระตุ้นคอลลาเจนแต่ละชนิด ช่วยให้แพทย์สามารถเลือกใช้เครื่องมือที่ตรงกับปัญหาของคนไข้ได้อย่างปลอดภัยสูงสุด เทรนด์ความอ่อนวัยยุคใหม่จึงไม่ใช่การเลือกใช้สิ่งใดสิ่งหนึ่ง แต่คือศิลปะในการวางกลยุทธ์การผสมผสานเทคโนโลยีให้เหมาะกับสรีระกายวิภาคของบุคคล เพื่อสร้างผลลัพธ์ที่ตอบโจทย์มิติสุขภาพผิวพรรณที่แข็งแรง อ่อนวัย และเป็นธรรมชาติตามเป้าหมายของ HealthSpan